عفونت قارچی واژن معمولاً بیشتر با خارش، قرمزی و ترشح سفید و تکه‌تکه همراه است درحالی‌که عفونت باکتریایی واژن (واژینوز باکتریایی) بیشتر با ترشح رقیق سفید یا خاکستری و بوی ماهی شناخته می‌شود. بااین‌حال، هیچ‌کدام از این نشانه‌ها به‌تنهایی تشخیص قطعی نمی‌دهند و درمان این دو وضعیت هم متفاوت است. شناخت این تفاوت‌ها کمک می‌کند علائم خود را بهتر توضیح دهید و بدانید چه زمانی به بررسی نیاز دارید؛ نه اینکه فقط بر اساس رنگ ترشح، دارو انتخاب کنید.
تفاوت عفونت قارچی و باکتریایی واژن در یک نگاه
در این مقاله، منظور از عفونت باکتریایی واژن، واژینوز باکتریایی یا BV است؛ همان وضعیتی که در گفت‌وگوی روزمره اغلب با این نام شناخته می‌شود. البته همه عفونت‌های ناشی از باکتری در دستگاه تناسلی، واژینوز باکتریایی نیستند.
|
ویژگی |
عفونت قارچی واژن |
واژینوز باکتریایی |
|
علت اصلی |
رشد بیش‌ازحد قارچ کاندیدا |
به‌هم‌خوردن تعادل باکتری‌های واژن |
|
ترشح معمول |
سفید، غلیظ و گاهی تکه‌تکه شبیه پنیر |
رقیق، یکنواخت، سفید مایل به خاکستری |
|
بو |
معمولاً بدون بوی بد واضح |
اغلب بوی ماهی، به‌خصوص پس از رابطه |
|
خارش و التهاب |
معمولاً برجسته‌تر؛ همراه با قرمزی یا سوزش |
اغلب خفیف یا غایب؛ گاهی هم وجود دارد |
|
اسیدیته واژن |
معمولاً در محدوده طبیعی و کمتر از ۴٫۵ |
معمولاً بالاتر از ۴٫۵ |
|
درمان اصلی |
داروی ضدقارچ |
آنتی‌بیوتیک مناسب با تجویز پزشک |
این جدول الگوهای معمول را نشان می‌دهد، نه قواعد بدون استثنا. ممکن است فردی عفونت قارچی داشته باشد ولی ترشح پنیری واضح نبیند، یا واژینوز باکتریایی داشته باشد و کمی خارش هم احساس کند.
عفونت قارچی و واژینوز باکتریایی دقیقاً چه هستند؟
عامل بیشتر عفونت‌های قارچی واژن، قارچی به نام کاندیدا است. مقدار کمی از این قارچ ممکن است بدون ایجاد ناراحتی در بدن وجود داشته باشد. مشکل زمانی ایجاد می‌شود که رشد آن از تعادل خارج شود و همراه با علائمی مانند خارش، التهاب یا ترشح غیرمعمول باشد.
بنابراین وجود نام «کاندیدا» در نتیجه آزمایش همیشه به معنای نیاز به درمان نیست. پزشک نتیجه را کنار علائم و معاینه تفسیر می‌کند. درمان‌کردن یک جواب آزمایش، بدون توجه به وضعیت فرد، می‌تواند به مصرف داروی غیرضروری منجر شود.
قارچ واژن هم لزوماً از فرد دیگری منتقل نشده است. این عفونت معمولاً در گروه عفونت‌های مقاربتی قرار نمی‌گیرد و ابتلا به آن نشانه بی‌توجهی به بهداشت نیست.
در واژن سالم، باکتری‌هایی زندگی می‌کنند که به حفظ محیط طبیعی آن کمک می‌کنند. لاکتوباسیل‌ها از مهم‌ترین این باکتری‌ها هستند و با تولید اسیدلاکتیک، در حفظ اسیدیته مناسب نقش دارند.
در واژینوز باکتریایی، سهم باکتری‌های محافظ کاهش پیدا می‌کند و مجموعه‌ای از باکتری‌های دیگر بیش‌ازحد رشد می‌کنند. این تغییر می‌تواند باعث ترشح متفاوت و بوی ماهی شود. پس برخلاف یک تصور نادرست، لاکتوباسیل‌ها معمولاً عامل این مشکل نیستند؛ کاهش آن‌ها بخشی از به‌هم‌خوردن تعادل است.
واژینوز باکتریایی ممکن است علامت واضحی ایجاد نکند. همچنین شدت بو یا مقدار ترشح، به‌تنهایی نشان نمی‌دهد مشکل چقدر به درمان نیاز دارد؛ وضعیت بارداری، علائم همراه و یافته‌های معاینه هم مهم‌اند.
فرق ترشح قارچی و باکتریایی از نظر رنگ و غلظت
ترشح در عفونت قارچی اغلب سفید و غلیظ است و ممکن است حالت دلمه‌ای یا تکه‌تکه داشته باشد؛ چیزی که معمولاً با عبارت «ترشح پنیری» توصیف می‌شود. همراهی آن با خارش و قرمزی، احتمال قارچ را بیشتر مطرح می‌کند. اما همه مبتلایان چنین ترشحی ندارند و گاهی ناراحتی اصلی، سوزش پوست اطراف ورودی واژن است.
در واژینوز باکتریایی، ترشح بیشتر حالت رقیق و یکنواخت دارد و ممکن است سفید مایل به خاکستری به نظر برسد. این ترشح معمولاً به اندازه ترشح قارچی تکه‌تکه نیست و بوی متفاوت آن بیشتر جلب توجه می‌کند.
بااین‌حال، هر ترشح سفید، قارچی نیست و هر ترشح رقیق هم عفونت محسوب نمی‌شود. ترشحات طبیعی می‌توانند سفید، شفاف، چسبنده یا لغزنده باشند و در طول چرخه قاعدگی تغییر کنند. حوالی تخمک‌گذاری، شفاف‌تر و مرطوب‌ترشدن ترشحات معمول است.
برای همین، بهتر است ترشح را با حالت همیشگی بدن خود مقایسه کنید. آیا بو عوض شده است؟ خارش دارید؟ پوست ملتهب شده؟ تغییر چند روز ادامه داشته؟ پاسخ این سؤال‌ها از مقایسه رنگ ترشح با یک عکس اینترنتی مفیدتر است.
تفاوت بو؛ آیا بوی ماهی یعنی عفونت باکتریایی؟
بوی ماهی یکی از نشانه‌های شناخته‌شده واژینوز باکتریایی است و ممکن است بعد از رابطه جنسی واضح‌تر احساس شود. در مقابل، عفونت قارچی معمولاً بوی بد برجسته‌ای ایجاد نمی‌کند؛ حتی وقتی ترشح سفید و غلیظ وجود دارد.
اما بوی ماهی را هم نباید معادل تشخیص قطعی BV دانست. بعضی عفونت‌های دیگر، از جمله تریکومونیازیس، می‌توانند با ترشح بدبو همراه باشند. گاهی نیز بویی که احساس می‌شود، از عرق پوست یا مشکلی غیر از عفونت قارچی و باکتریایی ناشی می‌شود.
اگر علامت اصلی شما تغییر بو است، در مطلب علت بوی بد واژن و راه‌های درمان آن علت‌های دیگر هم بررسی شده‌اند. این تفاوت مهم است، چون استفاده از داروی ضدقارچ برای بویی که منشأ قارچی ندارد، علت اصلی را برطرف نمی‌کند.
شست‌وشوی بیشتر داخل واژن نیز راه تشخیص یا درمان نیست. ممکن است برای مدتی احساس تمیزی بدهد، اما تعادل محیط را بیشتر به‌هم بزند.
تفاوت خارش و سوزش در این دو وضعیت
در عفونت قارچی، خارش معمولاً از آزاردهنده‌ترین علائم است. پوست ناحیه تناسلی بیرونی، یعنی فرج، ممکن است قرمز، متورم یا حساس شود. گاهی خراش یا ترک‌های سطحی هم ایجاد می‌شود و تماس ادرار با پوست ملتهب، احساس سوزش می‌دهد.
این نوع سوزش لزوماً به معنای عفونت ادراری نیست. بااین‌حال، اگر تکرر ادرار، فوریت در دفع یا درد ناحیه مثانه هم دارید، باید احتمال مشکل ادراری بررسی شود. محل سوزش و علائم همراه، در انتخاب آزمایش مناسب نقش دارند.
در واژینوز باکتریایی، خارش شدید و التهاب واضح کمتر انتظار می‌روند. بعضی افراد فقط بو یا تغییر ترشح را گزارش می‌کنند. البته وجود خارش، BV را رد نمی‌کند؛ به‌خصوص وقتی علت دیگری هم هم‌زمان وجود داشته باشد.
درد هنگام رابطه نیز منحصر به قارچ نیست. التهاب، خشکی و مشکلات دیگر می‌توانند رابطه را دردناک کنند. اگر درد بعد از رابطه جنسی ادامه پیدا می‌کند، نباید آن را صرفاً به یک عفونت ساده نسبت داد، به‌ویژه وقتی با درد عمقی لگن یا خونریزی همراه است.
چرا بعضی افراد بیشتر دچار این مشکلات می‌شوند؟
در عفونت قارچی، مصرف اخیر آنتی‌بیوتیک، بارداری، دیابت کنترل‌نشده و بعضی شرایط تضعیف‌کننده سیستم ایمنی می‌توانند زمینه‌ساز باشند. برای مثال، ممکن است فردی پس از مصرف آنتی‌بیوتیک برای بیماری دیگری، دچار خارش و ترشح شود. این سابقه برای پزشک مهم است، اما به‌تنهایی ثابت نمی‌کند علت علائم قارچ است.
از طرف دیگر، بسیاری از افراد مبتلا به قارچ واژن هیچ عامل زمینه‌ای مشخصی ندارند. بنابراین یک بار ابتلا به این عفونت، به معنای داشتن دیابت یا ضعف ایمنی نیست.
در واژینوز باکتریایی، دوش واژینال، بعضی رفتارهای جنسی و تغییر شریک جنسی با افزایش احتمال ابتلا ارتباط دارند. بااین‌حال، علت دقیق به‌هم‌خوردن تعادل باکتری‌ها همیشه روشن نیست و نباید از تشخیص BV درباره وفاداری یا رفتار فرد نتیجه‌گیری کرد.
در هر دو وضعیت، سرزنش خود و وسواس در شست‌وشو کمک‌کننده نیست. مراقبت درست به معنای حفظ محیط طبیعی ناحیه تناسلی است، نه تلاش برای ازبین‌بردن همه میکروب‌ها.
آیا عفونت قارچی و باکتریایی هم‌زمان اتفاق می‌افتند؟
بله، ممکن است هر دو وضعیت هم‌زمان وجود داشته باشند؛ به این حالت، واژینیت مختلط گفته می‌شود. در چنین شرایطی، علائم لزوماً در یکی از دو ستون جدول قرار نمی‌گیرند. برای نمونه، ممکن است خارش و التهاب همراه با بوی غیرمعمول دیده شود.
بااین‌حال، داشتن دو علامت متفاوت به معنای اثبات دو عفونت نیست. همین موضوع ضرورت بررسی نمونه و توجه به معاینه را بیشتر می‌کند. پزشک باید مشخص کند کدام عامل واقعاً در ایجاد علائم نقش دارد.
پس راه‌حل این نیست که برای احتیاط، مترونیدازول و داروی ضدقارچ را با هم مصرف کنید. اگر وجود هر دو مشکل تأیید شود، ممکن است درمان هر دو لازم باشد؛ اما نوع دارو و مدت مصرف باید متناسب با تشخیص انتخاب شوند.
هر خارش یا ترشحی، قارچ یا واژینوز باکتریایی نیست
گاهی سؤال درست این نیست که «قارچ دارم یا عفونت باکتریایی؟»، بلکه باید پرسید آیا اصلاً یکی از این دو علت مطرح است؟ چند مشکل دیگر می‌توانند علائمی شبیه آن‌ها ایجاد کنند.
تریکومونیازیس یک عفونت انگلی قابل‌انتقال از راه تماس جنسی است. ممکن است ترشح بدبو، زرد یا سبز، خارش و ناراحتی هنگام ادرار یا رابطه ایجاد کند. تشخیص و درمان آن با قارچ متفاوت است و رسیدگی به شریک جنسی نیز اهمیت دارد. آشنایی با بیماری‌های مقاربتی و علائم آن‌ها کمک می‌کند هر ترشح غیرعادی را قارچ فرض نکنید.
تحریک یا حساسیت پوستی نیز ممکن است پس از استفاده از صابون، ژل معطر، دستمال مرطوب یا محصولی جدید ایجاد شود. اگر علائم از زمان شروع یک محصول بیشتر شده‌اند، این سابقه را به پزشک بگویید؛ گاهی افزودن دارو فقط ناحیه را بیشتر تحریک می‌کند.
کاهش استروژن و خشکی واژن، به‌ویژه در یائسگی یا دوران شیردهی، می‌تواند با سوزش و درد رابطه همراه باشد. در این شرایط، درمان عفونت لزوماً پاسخ مشکل نیست. مطلب خشکی واژن در یائسگی به این علت متفاوت می‌پردازد.
التهاب دهانه رحم و بعضی بیماری‌های پوستی هم در تشخیص افتراقی مطرح‌اند. ادامه علائم با وجود چند دوره درمان، دلیل خوبی برای بازبینی تشخیص است، نه صرفاً انتخاب داروی قوی‌تر.
پزشک چگونه تفاوت عفونت قارچی و باکتریایی را تشخیص می‌دهد؟
شرح‌حال معمولاً نقطه شروع است: علائم چه زمانی ایجاد شده‌اند؟ تغییر اصلی بو بوده یا خارش؟ دارویی مصرف کرده‌اید؟ باردار هستید؟ علائم بعد از رابطه، قاعدگی یا استفاده از یک محصول شروع شده‌اند؟ پاسخ‌ها به پزشک کمک می‌کنند بررسی را هدفمند کند.
بسته به شرایط، پوست ناحیه تناسلی و داخل واژن معاینه می‌شود و نمونه‌ای از ترشحات گرفته می‌شود. بررسی نمونه زیر میکروسکوپ می‌تواند وجود عناصر قارچی یا تغییراتی به نفع واژینوز باکتریایی را نشان دهد. اندازه‌گیری اسیدیته نیز یکی از ابزارهای کمکی است.
گاهی، به‌خصوص در علائم مکرر یا مواردی که نتیجه بررسی اولیه روشن نیست، کشت قارچ یا آزمایش اختصاصی دیگری درخواست می‌شود. همه افراد به تمام آزمایش‌ها نیاز ندارند و منفی‌شدن یک بررسی اولیه هم همیشه به معنای رد کامل عفونت نیست.
پزشک فقط دنبال یک نام در جواب آزمایش نیست؛ باید نتیجه با علائم شما سازگار باشد. به همین دلیل، ارسال عکس ترشح یا شرح علائم به‌تنهایی همیشه برای تشخیص کافی نیست.
آیا با تست خانگی pH میتوان نوع عفونت را فهمید؟
تست خانگی pH فقط میزان اسیدی‌بودن ترشحات را نشان می‌دهد. در واژینوز باکتریایی معمولاً pH بالاتر از ۴٫۵ است، درحالی‌که در قارچ واژن اغلب در محدوده طبیعی باقی می‌ماند. همین تفاوت ممکن است سرنخ بدهد، اما جواب نهایی نیست.
بالابودن pH لزوماً به معنای BV نیست و طبیعی‌بودن آن هم وجود عفونت یا مشکل دیگر را رد نمی‌کند. بنابراین نتیجه تست نباید به‌تنهایی مبنای مصرف آنتی‌بیوتیک، ضدقارچ یا محصولی برای تغییر اسیدیته باشد.
تفاوت درمان عفونت قارچی و باکتریایی واژن
درمان عفونت قارچی
درمان اصلی قارچ واژن، داروی ضدقارچ است. پزشک ممکن است با توجه به شرایط، از داروهای موضعی مانند کلوتریمازول یا میکونازول استفاده کند. درمان خوراکی نیز برای بعضی افراد غیرباردار مطرح است، اما برای همه مناسب نیست و باید تداخل دارویی و وضعیت فرد در نظر گرفته شود.
مدت درمان در یک عفونت ساده با مورد شدید یا عودکننده یکسان نیست. بهترشدن خارش نیز به معنای اجازه تغییر خودسرانه مدت مصرف نیست. دارو را مطابق دستور همان فرآورده یا نسخه استفاده کنید.
اگر قبلاً قارچ داشته‌اید، باز هم ممکن است علائم جدید علت دیگری داشته باشند. باقی‌ماندن علائم بعد از داروی بدون نسخه یا بازگشت آن‌ها در فاصله کوتاه، نیاز به ارزیابی مجدد دارد.
درمان واژینوز باکتریایی
در BV علامت‌دار، معمولاً آنتی‌بیوتیک مناسب مانند مترونیدازول یا کلیندامایسین تجویز می‌شود. درمان ممکن است خوراکی یا واژینال باشد. انتخاب آن به شرایط، تحمل دارو و نظر پزشک بستگی دارد؛ موضعی‌بودن یک دارو لزوماً به معنای ضعیف‌تر یا بی‌عارضه‌بودن آن نیست.
کرم ضدقارچ جای درمان واژینوز باکتریایی را نمی‌گیرد. همین‌طور شست‌وشو و خوشبوکننده، حتی اگر بو را موقتاً کمتر کنند، درمان علت اصلی محسوب نمی‌شوند.
اگر بعد از پایان درمان هنوز علائم دارید، یا بو و ترشح دوباره برمی‌گردند، به‌جای تکرار خودکار نسخه، پیگیری کنید. ممکن است به بررسی تشخیص، عوامل عود یا برنامه درمانی متفاوت نیاز باشد.
عفونت قارچی و باکتریایی در بارداری چه تفاوتی دارند؟
در بارداری، بیشترشدن ترشح به‌تنهایی غیرطبیعی نیست. ترشح سالم معمولاً رقیق، شفاف یا سفید شیری است و بوی ناخوشایند واضح ندارد. اما خارش، بوی بد، ترشح زرد یا سبز و سوزش ادرار را نباید صرفاً بخشی از تغییرات طبیعی بارداری دانست.
قارچ واژن در این دوره شایع است، ولی انتخاب دارو اهمیت دارد. بر اساس راهنمای CDC، برای درمان قارچ واژن در بارداری از داروهای آزول موضعی به مدت هفت روز استفاده می‌شود. فلوکونازول خوراکی برای درمان قارچ واژن در بارداری توصیه نمی‌شود و نباید خودسرانه مصرف شود؛ پیش از درمان با پزشک یا ماما هماهنگ کنید.
واژینوز باکتریایی علامت‌دار در بارداری هم باید ارزیابی و درمان شود، چون با افزایش احتمال بعضی عوارض، از جمله زایمان زودرس، ارتباط دارد. البته ابتلا به BV به این معنا نیست که حتماً عارضه‌ای برای بارداری ایجاد خواهد شد.
اگر در بارداری همراه با تغییر ترشح، خونریزی یا درد قابل‌توجه دارید، رسیدگی را به بعد موکول نکنید. نسخه‌ای که پیش از بارداری استفاده کرده‌اید، الزاماً برای این دوره مناسب نیست.
آیا شریک جنسی هم باید درمان شود؟
در عفونت قارچی ساده، درمان روتین شریک جنسیِ بدون علامت معمولاً لازم نیست. اگر شریک شما علائمی مانند خارش، قرمزی یا التهاب دارد، باید برای ارزیابی خودش مراجعه کند؛ نه اینکه بدون بررسی، از داروی شما استفاده کند.
درباره واژینوز باکتریایی، توصیه‌ها با شواهد جدید در حال تغییرند. راهنمای منتشرشده در سال ۲۰۲۶ از سوی برنامه راهنماهای بالینی اداره سلامت ایالت نیویورک، درمان هم‌زمان شریک جنسی ثابت را برای افراد مبتلا به BV علامت‌دار مطرح می‌کند. این موضوع به‌ویژه هنگام عود، ارزش گفت‌وگو با پزشک را دارد؛ اما نسخه یکسانی برای تمام افراد و روابط نیست.
تریکومونیازیس با این دو تفاوت دارد و درمان هم‌زمان شریک جنسی بخش مهمی از رسیدگی به آن است. بنابراین پاسخ سؤال «همسرم هم دارو بخورد؟» به تشخیص بستگی دارد، نه صرفاً وجود خارش یا بو.
اگر رابطه باعث درد می‌شود، تا بهترشدن علائم به بدن فرصت دهید. همچنین بعضی کرم‌ها و شیاف‌های واژینال می‌توانند مقاومت کاندوم لاتکس را کاهش دهند؛ دستور دارو را بخوانید و درباره روش محافظت مناسب سؤال کنید.
چرا علائم بعد از درمان برمی‌گردند؟
عود به‌تنهایی ثابت نمی‌کند درمان را اشتباه انجام داده‌اید یا بهداشت کافی نبوده است. ممکن است مشکل اولیه درست تشخیص داده نشده باشد، عامل تحریک‌کننده همچنان وجود داشته باشد یا عفونت واقعاً عود کرده باشد.
در قارچ واژنِ مکرر، بررسی نوع قارچ و گاهی حساسیت آن به دارو اهمیت پیدا می‌کند. بعضی گونه‌ها به درمان‌های معمول پاسخ یکسانی نمی‌دهند. همچنین دیابت کنترل‌نشده یا مصرف مکرر آنتی‌بیوتیک می‌تواند در برخی افراد نقش داشته باشد، هرچند همیشه علت زمینه‌ای مشخصی پیدا نمی‌شود.
واژینوز باکتریایی نیز ممکن است پس از یک دوره درمان موفق برگردد. در این شرایط، پزشک می‌تواند درباره درمان مجدد، برنامه نگهدارنده و در موارد مناسب، رسیدگی به شریک جنسی تصمیم بگیرد.
در بررسی عفونت‌های مکرر واژن، دانستن اینکه هر بار دقیقاً چه تشخیصی مطرح بوده، مهم است. نام داروها، نتیجه آزمایش‌ها و فاصله بین دوره‌های علائم را ثبت کنید. این اطلاعات از جمله کلی «همیشه عفونت دارم» برای برنامه‌ریزی درمان مفیدترند.
چه مراقبت‌هایی کمک می‌کنند و چه کارهایی مشکل را بدتر می‌کنند؟
مراقبت روزمره می‌تواند تحریک و رطوبت اضافی را کمتر کند، اما جای داروی لازم را نمی‌گیرد. هدف این نیست که واژن را کاملاً بی‌بو یا بدون ترشح کنید؛ این بخش از بدن به‌طور طبیعی ترشح دارد.
شست‌وشو را به قسمت بیرونی محدود کنید. آب ولرم و شست‌وشوی ملایم معمولاً کافی است. پوست را نسابید و پس از شستن، به‌آرامی خشک کنید. در ناحیه ملتهب، صابون و شوینده‌های مختلف ممکن است سوزش را بیشتر کنند. شستن داخل واژن یا دوش واژینال توصیه نمی‌شود.
محصولات معطر را کنار بگذارید. اسپری، دستمال عطری و ژل‌هایی که برای پوشاندن بو استفاده می‌شوند، ممکن است باعث تحریک شوند. تغییر بو بهتر است بررسی شود، نه اینکه با عطر پنهان بماند.
لباس مرطوب را زودتر عوض کنید. ماندن طولانی در لباس ورزشی خیس یا لباس زیر مرطوب می‌تواند ناراحتی ناحیه را بیشتر کند. لباس زیر راحت و قابل‌تنفس انتخاب مناسبی است؛ اما هیچ نوع لباسی به‌تنهایی تضمین نمی‌کند عفونت هرگز عود نکند.
مواد خانگی را وارد واژن نکنید. سرکه، سیر، ماست و ترکیبات گیاهی جای درمان استاندارد نیستند و بعضی از آن‌ها می‌توانند مخاط را تحریک کنند. پروبیوتیک‌ها هم جایگزین داروی تجویزشده نیستند و نباید به امید اثر آن‌ها، رسیدگی به علائم ادامه‌دار را عقب انداخت.
اگر دارویی را برای بیماری دیگری مصرف می‌کنید، به‌دلیل ترس از قارچ خودسرانه قطع نکنید؛ علائم جدید را به پزشک اطلاع دهید تا برای هر دو مسئله تصمیم مناسب گرفته شود.
چه زمانی باید به متخصص زنان مراجعه کرد؟
اگر برای اولین بار چنین علائمی دارید، تشخیص قبلی روشنی ندارید، علائم با دفعات گذشته فرق کرده‌اند یا درمان بدون نسخه نتیجه نداده است، مراجعه را عقب نیندازید. بارداری، ضعف ایمنی و دیابت کنترل‌نشده نیز دلایلی برای خودداری از درمان حدسی هستند.
وجود تب، لرز، درد زیر شکم، خونریزی غیرمعمول یا ترشح همراه با درد لگن، نیاز به ارزیابی سریع‌تر دارد. این علائم را نباید فقط به قارچ واژن نسبت داد؛ ممکن است علت دیگری، مانند عفونت بخش‌های بالاتر دستگاه تناسلی، مطرح باشد.
درد شدید یا ناگهانی، غش، بدحال‌شدن واضح یا خونریزی قابل‌توجه نیازمند رسیدگی فوری است. در این وضعیت، منتظر پاسخ فرم اینترنتی یا اثر داروی خانگی نمانید.
برای مراجعه لازم نیست از قبل بدانید عفونت از چه نوعی است. توضیح روشن علائم، زمان شروع و داروهای مصرف‌شده برای آغاز بررسی کافی است.
پرسش‌های متداول درباره تفاوت عفونت قارچی و باکتریایی واژن
آیا مترونیدازول قارچ واژن را درمان می‌کند؟
خیر. مترونیدازول داروی ضدقارچ نیست و برای عفونت قارچی واژن جای درمان مناسب را نمی‌گیرد. این دارو در درمان واژینوز باکتریایی و بعضی عفونت‌های دیگر، مانند تریکومونیازیس، کاربرد دارد. شباهت بسته‌بندی یا شکل داروها نباید باعث شود آن‌ها را جای یکدیگر مصرف کنید.
ترشح سفید بدون خارش و بو هم به درمان نیاز دارد؟
ترشح سفید به‌تنهایی نشانه عفونت نیست و می‌تواند طبیعی باشد. وقتی تغییر غیرمعمول، بو، التهاب یا ناراحتی ندارید، صرف وجود ترشح دلیل کافی برای مصرف دارو نیست. اگر مقدار یا شکل ترشحات نسبت به حالت همیشگی به‌طور محسوسی عوض شده، بررسی بهتر از حدس‌زدن است.
ممکن است بدون رابطه جنسی هم به این مشکلات مبتلا شویم؟
بله. قارچ واژن می‌تواند بدون سابقه رابطه جنسی ایجاد شود. واژینوز باکتریایی هم در افراد بدون رابطه ممکن است رخ دهد، هرچند در این گروه کمتر دیده می‌شود. داشتن یا نداشتن رابطه، به‌تنهایی علت علائم را مشخص نمی‌کند.
آیا پاپ اسمیر برای تشخیص این دو کافی است؟
خیر. پاپ اسمیر جای آزمایش اختصاصی بررسی علت ترشحات را نمی‌گیرد. حتی اگر گزارشی درباره التهاب یا میکروب‌ها در برگه آن نوشته شده باشد، پزشک باید آن را با علائم و در صورت نیاز نمونه‌برداری مناسب تطبیق دهد. پاپ اسمیر طبیعی نیز همه علت‌های خارش و ترشح را رد نمی‌کند.
آیا عفونت قارچی به باکتریایی تبدیل می‌شود؟
قارچ و باکتری دو عامل متفاوت‌اند و یکی به دیگری تبدیل نمی‌شود. اما ممکن است در زمان‌های مختلف، مشکل متفاوتی ایجاد شود یا هر دو هم‌زمان وجود داشته باشند. برای همین، نسخه‌ای که دفعه قبل مؤثر بوده، الزاماً پاسخ علائم این بار نیست.
کدام‌یک خطرناک‌تر است؟
نمی‌توان فقط از روی شدت خارش یا بو قضاوت کرد. قارچ معمولاً بیشتر باعث ناراحتی موضعی می‌شود، درحالی‌که واژینوز باکتریایی می‌تواند با افزایش احتمال برخی عفونت‌ها و عوارض بارداری همراه باشد. آنچه اهمیت دارد، تشخیص درست، شرایط فرد و توجه به علائم هشدار است؛ نه ترسیدن از نام یکی از این دو.
برای انتخاب درمان، تفاوت علائم را جدی بگیرید
ترشح سفید و پنیری همراه با خارش، بیشتر قارچ واژن را مطرح می‌کند؛ ترشح رقیق و بوی ماهی، بیشتر به نفع واژینوز باکتریایی است. اما بدن همیشه مطابق یک الگوی ثابت رفتار نمی‌کند و گاهی علت دیگری یا ترکیبی از مشکلات وجود دارد.
به‌جای امتحان‌کردن داروهای مختلف، روی تشخیص درست تمرکز کنید؛ به‌خصوص اگر علائم تکرار می‌شوند، باردار هستید یا درد و خونریزی هم دارید. برای هماهنگی معاینه می‌توانید از طریق صفحه تماس با مطب دکتر فاطمه ارشادی اقدام کنید.
منابع
- CDC: راهنماهای عفونت قارچی واژن، واژینوز باکتریایی، تریکومونیازیس و ارزیابی ترشحات واژینال.
https://www.cdc.gov/std/treatment-guidelines/candidiasis.htm
https://www.cdc.gov/std/treatment-guidelines/bv.htm
https://www.cdc.gov/trichomoniasis/about/index.html - NHS: راهنماهای قارچ واژن، واژینوز باکتریایی، ترشحات واژینال، بارداری و عفونت‌های ادراری.
https://www.nhs.uk/conditions/thrush-in-men-and-women/
https://www.nhs.uk/conditions/bacterial-vaginosis/
https://www.nhs.uk/symptoms/vaginal-discharge/ - Office on Women’s Health: راهنماهای عفونت قارچی واژن، واژینوز باکتریایی و دوش واژینال.
https://www.womenshealth.gov/a-z-topics/vaginal-yeast-infections
https://www.womenshealth.gov/a-z-topics/douching - PubMed: مطالعه درباره عفونت مختلط قارچی و باکتریایی واژن.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34840242/ - New York State Clinical Guidelines: راهنمای درمان شریک جنسی در واژینوز باکتریایی عودکننده.
https://www.hivguidelines.org/guideline/sti-bv/
